TIN TỨC

Đặc khu kinh tế - Chìa khóa nào để thành công.

Thứ Hai, 4/6/2018

Sự ra đời của đặc khu kinh tế không thể tách rời bối cảnh kinh tế - chính trị của quốc gia. Từ góc độ lịch sử, mô hình đặc khu chỉ thích hợp trong điều kiện cả nước đang đóng kín bưng và cần một “đột phá khẩu” ra thị trường thế giới. Hơn nữa, sự thành công của các đặc khu phụ thuộc vào mức độ tích hợp của chúng trong tổng thể chiến lược phát triển kinh tế cũng như mức độ kết nối của chúng với phần còn lại của nền quản trị và kinh tế quốc gia. Với độ mở thuộc nhóm cao nhất thế giới như hiện nay, mô hình “đột phát khẩu” này không thực sự phù hợp cho Việt Nam. Chìa khóa của cải cách thể chế thành công, vì vậy không phụ thuộc vào ba đặc khu mà nằm ở nỗ lực cải cách toàn diện nền tảng thể chế và chính sách quốc gia.

Cũng theo TS Tự Anh, Dự thảo Luật đặc khu đang gây nhiều tranh cãi nhưng chắc sẽ được thông qua vì trên thực tế “ván đã đóng thuyền”. Tuy nhiên, nếu được triển khai thì khả năng thành công của mô hình đặc khu theo đạo luật này sẽ rất thấp bởi 5 nguyên nhân sau:

Chính sách nằm sau đạo luật này thiếu cơ sở thực tiễn

Một cách chính thống, Luật đặc khu nhằm thể chế hóa chủ trương, đường lối về “xây dựng một số đơn vị hành chính - kinh tế đặc biệt với thể chế vượt trội để tạo cực tăng trưởng và thử nghiệm đổi mới, hoàn thiện tổ chức bộ máy thuộc hệ thống chính trị”.

Nếu mục tiêu là “tạo cực tăng trưởng” thì với quy mô và tiềm năng của Phú Quốc, Bắc Vân Phong, và Vân Đồn thì cả ba địa phương này đều không thể tạo ra đột biến lớn đến mức trở thành một cực tăng trưởng của đất nước trong 10-20 năm tới, trừ phi phần còn lại của đất nước dậm chân tại chỗ. Mà nếu phần còn lại của quốc gia quả thực không phát triển thì cũng chẳng có cơ sở để các đặc khu thành công.

Nếu mục tiêu là tạo “thể chế vượt trội” để “thử nghiệm đổi mới, hoàn thiện tổ chức bộ máy” thì bài học từ mô hình khu kinh tế mở (bắt đầu với Chu Lai) từ 2003 cho thấy nếu không có sự thay đổi đồng bộ ở phạm vi quốc gia thì những sáng kiến của địa phương chắc chắn sẽ sẽ bị bóp nghẹt bởi một mạng lưới chằng chịt các thể chế và quy định hiện hành vốn hoàn toàn không tương thích với “thể chế vượt trội”.

Hơn nữa, khả năng nhân rộng các “thử nghiệm đổi mới” này sẽ rất thấp, đơn giản là vì khoảng cách giữa những ưu đãi và thể chế của 3 đặc khu vô cùng “vượt trội” với phần còn lại của đất nước. Nếu như sau 15 năm, ngay cả những ưu đãi và thử nghiệm thể chế khiêm tốn hơn nhiều của các khu kinh tế mở vẫn chưa thành hình và tới được phần còn lại của đất nước, thì hy vọng về một sự lan tỏa thể chế và chính sách từ ba đặc khu sẽ chỉ là những ước vọng xa vời.

Chính sách nhằm hút ngành 4.0 nhưng tư duy lại 1.0

Trong khi mục tiêu của cả ba đặc khu đều hướng tới thu hút các ngành công nghệ cao 4.0 thì tư duy chính sách chủ yếu vẫn chỉ là 1.0 – tức là cố thu hút thêm FDI bằng lợi thế so sánh truyền thống cùng những ưu đãi kịch trần và vượt khung, thậm chí không ngần ngại mở casino cho cả người Việt Nam vào chơi. Những ưu đãi quá mức này một mặt tạo nên một “cuộc đua xuống đáy” ngay giữa ba đặc khu của Việt Nam, mặt khác không đảm bảo sự thành công cho các đặc khu vì theo kinh nghiệm thế giới, ưu đãi không đi cùng với chất lượng thể chế, quản trị, điều hành và cơ sở hạ tầng thì cũng trở nên vô nghĩa.

Không đảm bảo đặc khu có tính bền vững về kinh tế và tạo ngoại tác tích cực

Với thiết kế như hiện nay, không có gì đảm bảo các đặc khu sẽ có tính bền vững về kinh tế và giúp tạo ra các ngoại tác tích cực như nâng cấp và chuyển đổi cơ cấu cũng như thúc đẩy cải cách kinh tế trên diện rộng. Nguyên nhân là nền kinh tế Việt Nam đã và sẽ tiếp tục phụ thuộc sâu hơn vào khu vực FDI. Trong khi đó, đang tồn tại một sự đứt gẫy, thậm chí là một vực sâu khoảng cách giữa khu vực FDI với khu vực kinh tế trong nước. Với thiết kế hiện nay, ba đặc khu này tương đối biệt lập với phần còn lại của nền kinh tế quốc gia.

Vì vậy, khi chúng đi vào hoạt động thì sự phụ thuộc vào FDI cũng như khoảng cách giữa FDI và kinh tế trong nước sẽ còn trở nên sâu sắc hơn. Hệ quả là ngoại lực không những không giúp kích thích mà sẽ còn tiếp tục lấn át nội lực. Điều này đi ngược với kinh nghiệm quốc tế, trong đó chìa khóa thành công nằm ở hệ thống thể chế và chính sách giúp phát huy vai trò của các doanh nghiệp địa phương năng động, đóng vai trò làm cầu nối và chất xúc tác cho đầu tư nước ngoài.

Thiếu nguồn lực, năng lực để triển khai trên thực tế

Đưa ra một khuôn khổ pháp lý cho đặc khu mới chỉ là một bước khởi đầu, việc triển khai mô hình đặc khu trên thực tế chắc chắn sẽ còn lắm gian truân. Bên cạnh nguy cơ bị trói chân trói tay bởi một ma trận thể chế và quy định hiện hành, nguy cơ nhìn thấy trước là chính quyền đặc khu bị thiếu nguồn lực, năng lực và thẩm quyền (cả thẩm quyền theo luật định và thẩm quyền trên thực tế) cần thiết để thực hiện nhiệm vụ của mình. Về những phương diện này, ngay cả hai thành phố lớn nhất nước là Hà Nội và TP.Hồ Chí Minh loay hoay mãi mà vẫn chưa thoát ra được thì liệu ba đặc khu có khắc phục được hay không hoàn toàn là một câu hỏi ngỏ.

Đặc khu ở vị trí xung yếu nhạy cảm

Với vị trí xung yếu và nhạy cảm của mình, liệu Phú Quốc, Bắc Vân Phong và Vân Đồn có phải là những địa điểm thích hợp để thử nghiệm chính sách trong bối cảnh địa kinh tế và địa chính trị hiện nay hay không? Lấy đơn cử Vân Đồn chẳng hạn, một trong những mục tiêu quan trọng của Đặc khu Vân Đồn là thu hút các ngành công nghệ cao và công nghiệp hỗ trợ công nghệ cao. Thử hỏi ở sát biên giới với Trung Quốc thì những công ty công nghệ cao của các cường quốc khoa học và công nghệ ở Châu Á (như Nhật Bản và Hàn Quốc) và phương Tây có sẵn sàng và yên tâm đầu tư hay không?

(Nguồn Facebook Vũ Thành Tự Anh)

Vnhouse                  

           


 Bài đọc thêm:

 
Các dự án Bất động sản nổi bậc:

NewCity Thủ Thiêm

Xi Thủ Thiêm - GS Thủ Thiêm

One Verandah

Chủ đầu tư: Thuận Việt
Tổng diện tích: 19,321 m²
Vị trí: Phân khu 7 - Khu Đô Thị Thủ Thiêm.
Quy mô: 4 Tòa - 1330 Căn hộ
Giá: 60- 80 tr/m2

Chủ đầu tư: Công Ty TNHH MTV Phát Triển GS Sài Gòn
Tổng diện tích: 3 ha
Vị trí: Khu chức năng 03 - KĐT Thủ Thiêm
Quy mô: 2 Tòa tháp chung cư kết hợp khu TTTM
Giá: 80-85 tr/m2

Chủ đầu tư: Tập đoàn Mapletree Việt Nam
Tổng diện tích: 1.7 ha
Vị trí: Thạnh Mỹ Lợi,Q.2 
Quy mô: Gồm 5 tòa tháp căn hộ cao 29 tầng
Giá: 55-65 tr /m2

Sapphire Khang Điền

Q2 Thảo Điền

Gem Riverside

Chủ đầu tư: Công ty CPDT & KD Nhà Khang Điền
Tổng diện tích: 2.4 ha
Vị trí: Mặt tiền Võ Chí Công, P. Phú Hữu, Q.9, HCM
Quy mô: 4 Block, 18 tầng, 1500 căn hộ
Giá: 30 tr/m2
Chủ đầu tư: G Homes ( Frasers Centrepoint Group)
Tổng diện tích: 9.642m2
Vị trí: Đường Võ Trường Toản, P.Thảo Điền, Q.2, TP.HCM
Quy mô: 1 Tòa cao 32 tầng
Giá: 80-85 tr/m2
Chủ đầu tư: Tập đoàn Đất Xanh (Đất Xanh Group)
Tổng diện tích: 6,7 Hecta
Vị trí: Khu đô thị Nam Rạch Chiếc, An Phú, Q.2, TP. HCM
Quy mô: 12 Block căn hộ cao 34 tầng
Giá: 38- 45 tr/m2

 

Đặc khu kinh tế - Chìa khóa nào để thành công.Rating: 8 out of 1019.